Lwica z Cramond

Ujście  rzeki Almond  w  Cramond

Nie wiadomo czy ktoś by się dowiedział o "Lwicy z Cramond" gdyby nie przypadek . W 1997 roku mężczyzna  przeprawiający ludzi łodzią na drugi brzeg rzeki Almond (najbliższy most jest 2 kilometry w dół rzeki) dostrzegł wystający kamień z mułu rzecznego przy nabrzeżu. Niski poziom wody pozwolił na dostrzeżenie potencjalnego zagrożenia dla łodzi, więc mężczyzna operujący przeprawą promową postanowił usunąć kamień z dna rzeki. Szybko zorientował się, że nie był to zwykły kamień i zawiadomił odpowiednie służby. Wystająca część kamienia miała kształt głowy zwierzęcia.

Wkrótce ekipa archeologów odkopała i wydobyła kamienną rzeżbę , przedstawiającą lwicę pożerającą głowę człowieka. Na piedestale z którego wyrastała figura zwierzęcia, wykonano również rzeżbienia dwóch węży.

Dla archeologów nie było problemem ustalenie pochodzenia kamiennej figury, została wykonana przez Rzymian w okresie okupacji tej częsci Szkocji, z piaskowca wydobytego z rejonu odległego o kilkadziesiąt kilometrów na zachód od Cramond. Dawna wioska Cramond leży obecnie na zachodnim obrzeżu Edynburga, lecz w czasach rzymskich znajdował się tu duży fort, będący wówczas bazą militarną. Rzymianie wciąż mieli nadzieje na poskromienie wojowniczych plemion zamieszkujących na północ od zatoki Forth (Firth of Forth). Cramond było znakomitym miejscem na lokalizację bazy wojskowej i osady; płytkie ujście rzeki było świetnym miejscem dla cumowania przybywających tu statków. Współcześnie to samo miejsce jest też wykorzystywane do cumowania łodzi lokalnego klubu jachtowego.

Wracając do kamiennego przedstawienia  lwicy, nie jest pewne dlaczego figura znalazła się w rzece. Mogła zostać upuszczona do wody w czasie przeładunku ze statku na nabrzeże. Przeznaczona była prawdopodobnie jako zwieńczenie grobu jakiegoś lokalnego dygnitarza lub dowódcy wojskowego. Lew zjadający człowieka miał uosabiać przejście  w zaświaty, a symbol węży oznaczał życie duchowe.

Inna teza odnosząca się do symboliki zakłada, że rzeżba miała podkreslać poskromienie barbarzyńskich ludów Szkocji. Tułów  mężczyzny ma zwiazane z tyłu rece, co oznacza niewolnika lub jeńca. Tym samym jest to sugestia wyższości i podbicia Kaledończyków zamieszkujących północne rubieże Brytanii.

Rzymski fort funkcjonował w Cramond z przerwami pomiędzy 140 r. n.e.  a  214 r , po czym Rzymianie wycofali się ostatecznie ze Szkocji. Jesli  lwica symbolizowała podbicie tutejszych plemion, 

nie przełożyło się to na wymierne efekty. Inne wyjasnienie, dlaczego rzeżba znalazła się w wodzie jest proste. Okoliczna ludność po wycofaniu się rzymskich oddziałów zatopiła celowo lwicę w wodzie rzeki. Jest naturalne, że symbole upadłych reżimów idą na pierwszy ogień, zostają zniszczone w geście triumfu nad okupantem bądż poprzednią władzą. Ale kamienna figura została i tak łagodnie potraktowana przez los, dzieki lądowaniu w wodzie przetrwała stulecia. Dzieki czemu można ją oglądać dzisiaj w Muzeum Narodowym w Edynburgu.